Verslag Micha Wertheim op LFF

Het Leids Cabaret Festival en Het Leids Filmfestival (vierde editie) slaan de handen ineen. De cabaretiers Micha Wertheim, André Manuel en Wim Helsen voorzien deze week door hen gekozen films van een inleiding. Op 28 oktober was het de beurt aan Micha Wertheim, winnaar Leids Cabaret Festival 2004, met de film In the loop.

De cabaretier. Micha Wertheim toert op dit moment door het land met zijn derde theaterprogramma Micha Wertheim voor de Grap, wederom een cerebrale voorstelling, gekenmerkt door onnavolgbare spitsvondigheid in zijn omkeringen, metaforen en overdrijvingen, niet gespeend van een gezond moralisme. Hij heeft een vaste column in Vrij Nederland en maakt radiodocumentaires voor de VPRO.

De film. In the loop is de eerste lange speelfilm van Armando Iannucci, een Schotse comedian, performer, schrijver en regisseur. Iannucci was voorheen vooral bekend van satire op de Britse televisie. De film is een politieke satire, Micha Wertheim begeeft zich met deze keuze op voor hem bekend terrein. Onlangs hield hij bij de uitreiking van de LIRA scenarioprijs in Amsterdam een instructieve lezing over wat goede satire zou moeten behelzen.

De avond. De Trianon, het sfeervolle filmtheater aan de Breestraat in Leiden. De laatste keer dat ik hier was, had de grote zaal nog een nagenoeg vlakke vloer, en was alles, tot en met de projectie en het geluid, krakkemikkig. Dat is allemaal ongelofelijk verbeterd, stel ik tot mijn genoegen vast. De sfeer is ontspannen, het festivalpubliek stroomt binnen, gemêleerd, geïnteresseerd, zo te zien kritisch. Het is voor het eerst dat de film in Nederland op groot scherm te zien is. De verwachting was zo’n tweehonderd man, maar de zaal, met driehonderdvijftig, vierhonderd stoelen, komt nagenoeg vol.

   Micha Wertheim begint bescheiden, mensen die Wikipedia hebben, weten waarschijnlijk meer van de film dan ik, zegt hij. De bescheidenheid is schijn, het wordt al snel duidelijk dat hij regisseur Iannucci al jaren volgt. Hij vertelt dat Ianucci een held van hem is, en raadt ons aan alles van de man op DVD te bestellen. Alan Partridge is volgens hem één van de beste comedy’s ooit gemaakt, en bedacht door Ianucci. Dit heeft overigens niets met de film te maken, zegt Wertheim; dit vertel ik omdat ik het leuk vind. Een televisieserie die wel met de film te maken heeft, is The thick of  it, eveneens van Ianucci. De serie is een politieke satire over spindoctors, de media-adviseurs van ministers waarvan gezegd wordt dat ze soms ongezonde macht over de ministers hebben. Van de werkelijk bestaande spindoctor Alastair Cambell werd gezegd dat hij machtiger was dan Tony Blair. In the loop borduurt voort op de serie. In interviews heeft Ianucci gezegd dat hij met de speelfilm de serie niet overbodig wilde maken, en dat de intrige van de film daarom naar Amerika verplaatst is. Het is een beetje Flodder in Amerika, zegt Wertheim, het gaat goed met de serie, er mag een film gemaakt worden, dus gaan ze naar Amerika.

   De tweede golfoorlog heeft de werkelijk bestaande spindoctor Alaster Cambell de kop gekost, een informant die naar de BBC gelekt heeft, pleegde zelfmoord.

   Oh, ja, In the loop is een politieke satire over een spindoctor met een minister, zegt Wertheim op dit punt, had ik dat al gezegd?

   Wertheim maakt soms de indruk vast te lopen in zijn eigen verhaal, maar de enigszins warrige presentatie is verraderlijk; als je zorgvuldig luistert, blijkt dat hij er goed over heeft nagedacht, en zich verdiept heeft in de materie. Zoals bij een korte opsomming van wetenswaardigheden. Engeland heeft een ander kiesstelsel dan hier, het is daar voor een politicus van doorslaggevend belang dat hij zijn kiesdistrict te vriend houdt. Zo’n constituency is per definitie lokaal, zeer lokaal, zoals in de film zal blijken. Een vergelijking met West wing, de Amerikaanse politieke televisieserie, komt niet helemaal uit de verf.

   De film heeft geen lachband, besluit Wertheim, zoals het Nederlandse Sorry, minister wel had, hier wordt het publiek serieus genomen, het mag zelf bepalen wanneer het lacht. Ianucci zei in een interview dat hij gewoon een hele grappige film wilde maken. Als je dat niet heel graag wilt, dan moet je er niet aan beginnen. Micha Wertheim verzucht, Dachten Nederlandse comedyschrijvers er maar net zo over. Dan zou er opeens erg veel zendtijd beschikbaar komen op de Nederlandse televisie. En dat zou niet erg zijn.

En dan volgt de film over een Engelse minister en zijn assistent die als provincialen terecht komen in een moeras van manipulatie van een Britse spindoctor en Amerikaanse lobbyisten, er wordt gelogen bij het leven, bewijsmateriaal wordt gefabriceerd, wat uiteindelijk tot de onvermijdelijke conclusie leidt dat een oorlog noodzakelijk is. De film biedt een humoristische inkijk in het slagveld in de kantoren, dat vooraf gaat aan het werkelijke slagveld.

    Wat maakt deze comedy tot een uitmuntende satire? is de vraag die blijft hangen. Desgevraagd komt Wertheim na afloop terug op zijn vergelijking met de politieke comedy West wing. Daarin waren de ‘goeden’ in zijn ogen larger than life, een soort halfgoden bijna, en de corrupten werden gitzwart afgeschilderd. In de film van vanavond gaat het over echte mensen. Dat is volgens Wertheim essentieel voor goede satire.

29 Oktober 2009 – Paulo van Vliet

Lees hier het verslag van Paulo van Vliet over André Manuel - The Good, The Bad and The Ugly

Lees hier het verslag van Paulo van Vliet over Wim Helsen - C'est arrivé près de chez vous

Meer informatie over de samenwerking tussen het Leids Cabaret Festival en het Leids Film Festival

Meer informatie over het Leids Film Festival

< terug